تصویر ثابت

کد اخبار



نیمچه روزنامه نگار
سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی ، ورزشی ، طنز و ... ( دوره جدید )
 
 

روزهای آخر تابستان؛ سونآی والنتاین آذربایجان - Sonay Azərbaycan sevgililər günü
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : سه شنبه یازدهم شهریور 1393

آخرین روزهای شهریور، روز سونای است که به روایت افسانه های آذربایجان، روز عشق می باشد. روزی مناسب برای جایگزینی با روز ولنتاین

.

 

سوناي ، شبي از سال است كه به اصطلاح به آن اعتدال پاييزي گفته مي شود. شبي كه روز و شب برابر مي شوند و ماه كامل مي شود. اين شب تقريبا شب آخر تابستان است. البته ممكن است جند روز زودتر يا ديرتر باشد همه اينها بستگي به كامل شدن ماه دارد. اما به هر حال مي توان شب آخر تابستان را سوناي ناميد كه روز عشق در آذربايجان محسوب مي شود.

 

Sonay Azərbaycan sevgililər günü

سونآی والنتاین آذربایجان

 در آذربایجان « سونای » یا همان « سون آی » به ماه شب های آخر تابستان گفته می شود. در این زمان کاشت ها در حال برداشت بوده ولی هنوز پاییز نرسیده است. در این شب ماه و خورشید در زاویه 180 درجه روبروی هم قرار می گیرند. می توان گفت در این لحضه ماه و خورشید می توانند روی همدیگر را کامل ببینند. ولی این دیدار خیلی سریع و کوتاه مدت است. به این صورت که به خاطر اعتدالین پاییز طول شب و روز برابرند. این شب انگار ماه و خورشید گیزلین پانج ( قایم باشک ) بازی می کنند. یکی می خواهد به دیگری برسد اما نمی تواند. مثل اینکه ماه دنبال خورشید می دود ولی به آن نمی رسد. به این ترتیب ماه در اسطوره ها ، عاشق اسطوره ای لقب می گیرد و مردم را نیز عاشق می کند. در چشم عاشق ، حرکت ماه زیباتر می شود.
عشق سونای ابدی است. و بلکه عشقی است که تا ابد تکرار می شود. هر سال مثل یک معما و بازی گیزلن پانج تکرار می شود.
این سنت زیبا از قدیمی ترین سنت های آذربایجان است و قدمت آن به قبل از اسلام برمی گردد. هنوز هم در بعضی روستاهای آذربایجان در این شب جمع شده می رقصند و عشق ماه را جشن می گیرند.


Sonay Azərbaycan sevgililər günü

Azərbaycanda« Sonay » ya haman « son ay » yayın axırlarında son aylı gecələrdə çıxan aya deyilir. bu zaman əkin dərilib, xirmənlər yığılar ama hələ payız düşəməmış olar. bu gecə ayla günş 180 dərcə zaviyədə üzləşırlər. demək olar bunlar bir birlər ilə üz üzə qalıb, bir – birinin üzün bütün görürlər. ancaq bu görmə çoxlu tələsik halda üz verir. belə ki payızın etidalı olduğuna görə gecə və gündüz bərabərdilər. bu gecə sankı ay ilə gün gizlən panc oynayırlar. biri o birsinə çatmaq istəyir ama çata bilmir. sankı ay günəşin ardıca qaçıb ama yetişə bilmir. ay beləliklə dastanlarda də sevdalanır. elə olur ki xalqı da sevədalandırır. xalqın sevdalı gözlərində ayın dolaşığı daha sevdali görüşür.
sonayın sevdası sonsuzdur. bəlkədə əbədi tikrarlanan bir sevdadır. hər il bir tapmaca kimi, bir gizlən panc kimi tikrarlanır.
bu gözəl düşüncə Azərbaycanın ən əski düşüncələrindəndir və onun yaşı islamdan qabağa yetişir. Hələ də bəzi kəndlərdə elə əski çağlara tay bu gecə yığışıb, oynayıb və bütün ayın sevdasın qutlarlər.

SONAY | سونای؛ ولنتاین آذربایجان

پنجشنبه 1392/6/28
تبریز: 19:22
تهران: 19:00

 

والنتاین آذربایجان، روز آخر تابستان است و سونای نام دارد...

گرچه به مرور زمان کم رنگ تر شده اما هنوز هم حداقل روستاهایی هستند که این رسم را برپا می دارند.
یکی از دلایلی که رسم و رسومات خوب یا بد غربی ها وارد فرهنگ ما می شود عدم شناخت خودمان از پتانسیل هایی است که داریم.
آنچه که خود بهترین و با مفهوم ترینش را داریم اما نمی دانیم.
هیچکداممان هم گناهی نداریم . واقعا در کدام برنامه تلویزیونی یا کدام نشریه در مورد سونای صبحت شده است. کدام پدر و مادری در این مورد با جوانان و نوجوانان خود صبحت کرده اند و یا به بیان بهتر با این قضیه آشنا هستند؟

جهل و نادانی خود ماست!
ما منکر زیبایی های والنتاین نیستیم و حتی والنتاین را غنیمتی برای مستحکم تر کردن عشق و دوستی می دانیم اما ترحیح می دهیم که در اولویت اول از آنچه داریم استفاده کنیم. شاید بدانید که در اغلب کشورهای دارای تمدن مانند ژاپن روز عشق خاص آن کشور وجود دارد و هر ساله گرامی داشته می شود. در ادامه می توانید با این روز خاص که والنتاین آذربایجان محسوب می شود آشنا شوید. قدم اول آشنایی است.

سونای چیست؟
سونای یک رسم دیرینه است. رسمی اسطوره ای و افسانه وار که حتی قبل از ظهور اسلام تا به امروز پاس داشته شده است. گرچه به مرور زمان کم رنگ تر شده اما هنوز هم حداقل روستاهایی هستند که این رسم را برپا می دارند. همانطور که از اسمش برمی آید باید ربط کاملی به ماه داشته باشد. معمولا اغلب افسانه ها و اسطوره ها در فرهنگ ما آذربایجانی ها و کلا تورک ها به ماه مربوط است. ماه در اسامی، اعیاد، و رسومات ما به طور کامل رخنه کرده و زیبایی افسانه ای به آنها داده است.
سونای شبی از سال است که به اصطلاح به آن اعتدال پاییزی گفته می شود. شبی که روز و شب برابر می شوند و ماه کامل می شود. این شب تقریبا شب آخر تابستان است. البته ممکن است چند روز زودتر یا دیرتر باشد. همه اینها بستگی به کامل شدن ماه دارد. اما به هر حال می توان شب آخر تابستان را سونای نامید که روز عشق در آذربایجان محسوب می شود.
در اصل این شب مشابهات زیادی با جشن برداشت محصول در کشورهای غربی دارد و در روستاها نیز به نوعی برای برداشت محصول استفاده می شود اما همانگونه که در کشور ما معمولا جشن های باستانی محکوم به فنا شده اند این روز نیز هرساله بیشتر و بیشتر به سوی نابودی رفته است. در روستاها در این شب بازی های خاصی انجام می شود معمولا جوانان روستا با صدایی خاص که به (آواوا) مشهور است همه را به میدان روستا و برای شروع بازی دعوت می کردند.
در این شب خاص ، ماه و خورشید در زاویه ی 180 درجه قرار گرفته و هنگام غروب دقیقا بر روی هم قرار می گیرند. البته این دیدار خیلی به سرعت اتفاق می افتد و زیاد به طول نمی انجامد. این موضوع تا ابد ادامه دارد. از قدیم این اتفاق به یک نوع عشق تشبیه شده است. عشق ماه به خورشید.
عشقی که تمامی ندارد و ابدی محسوب می شود درست مانند عشق هایی که در داستان های فولکلور آذربایجان همانند اصلی-کرم وجود دارد. عشقی که حتی با سوخته شدن نیز تمامی نمی پذیرد. طبق این افسانه عشق این دو عاشق تمامی ندارد و تا ابد تکرار می شود و ادامه می یابد. همه این موارد و عناصر در داستان های دیگر ما همانند کوراوغلی نیز صادق هستند.

چه میتوانیم بکنیم؟
همان کارهایی که در والنتاین انجام میدهیم میتوان در سونای نیز انجام گیرد. نباید انتظار داشته باشیم که فعلا بازیهای مخصوص آن روز همان طور که در گذشته بوده، انجام گیرد. هر هدایایی باشد که رنگ بوی عشق نیز داشته باشد. این هدایا میتواند از شمع، گل، عروسک و صنایع دستی گرفته تا یک کتاب متغییر باشد. اگر بتوانید چیزی پیدا کنید که نشانی از ماه کامل داشته باشد که سنگ تمام میشود. کلا چیزهایی که رنگ و بویی از ماه داشته باشند متناسب تر هستند.
هدیه بهانه ای مناسب است برای گرامی داشت این روز و معرفی آن به دیگران از طریق ارسال اس ام اس و غیره.

 

نگاهی دیگر:


سونای؛ سمبل عشق در آذربایجان

سون آی (son ay) در فولکلور آذربایجان به آخرین شب‌های مهتابی تابستان گفته می‌شود. در چنین شبی ماه کامل در شرق و خورشید هنگام غروب در غرب در پهنه آسمان چشم در چشم هم قرار می‌گیرند. در تفکر اسطوره‌ای آذربایجان ماه و خورشید عاشقان ابدی یکدیگرند که هرگز به هم نمی‌رسند. بعد از سونای تا شروع بهار، در آذربایجان خواستگاری‌ها، نامزدی‌ها و عروسی‌ها صورت می‌گیرد. سونای در واقع روز عشق در آذربایجان است که معمولا انسان‌ها به ویژه "سئوگیلی"ها با یاد یکدیگر، عشق و محبت خویش را افزون می‌کنند. این جشن، قدمتی بس طولانی دارد و حتی پیشتر از ظهور اسلام، در جای جای مناطق ترک نشین رواج داشته است.
ولی معمولا برای ثبت تقویمی و ثابت بودن این روز، شب آخر شهریورماه در آذربایجان، به “سونای” شهرت یافته است. این روز به نوعی اعتدال پاییزی نامیده می‌شود. چرا که در “سونای” روز و شب برابر شده و ماه کامل می‌شود.

در “سونای”، دو اسطوره عشق یعنی ماه و خورشید با یکدیگر دیده می‌شوند. (در افق، زاویه ۱۸۰ درجه) و در این اندک فرصت دیدار، حسرت یک‌ سال دور از هم بودن ماه و خورشید به پایان می‌رسد و این دو معشوق یکدیگر را می‌بینند.
این رخداد، در “قوجامان آذربایجان” به صورت سمبولیک به “سونای” یا شب عشق معروف شده است و بسیار عزیز نگاه داشته می‌شود.
این شب آداب و رسوم خاص خود را دارد.
در روستاها و شهرها، مردم در میدان اصلی روستا و شهر گرد هم درمی آیند و به بازی های خاصی می‌پردازند.
معروف‌ترین رسم در این روز، “آواوا” گفتن است. بعد از این کار، مردم در میدان اصلی روستا و شهر به تناول غذای مخصوص می‌پردازند، سپس رقص‌های سنتی آذربایجان به اجرا درمی‌آید و در آخر “سئوگیلی”ها به یکدیگر هدیه می‌دهند.
از دیگر رسوم این روز، انجام دادن بازی‌های آذربایجانی مربوط به ماه است:
همان طوری که گفته شد، یکی از آنها “آواوا” است. “آواوا” ریشه در داستان فولکوریک آذربایجانی دارد.
داستان اصلی-کرم مفهوم این ماه را تداعی می‌کند. به همین دلیل وقتی اصلی و کرم –دو یار جاودانه- به یکدیگر می‌رسند، "کرم" در آتش فروزان شده و "اصلی" هم پی او می‌سوزد و هر دو در آتش عشق ، ابدی می‌شوند.

***

سونای، آذربايجان فولکلوروندا يايين سون آيلی گئجه‌لرينه دئييلر. آذربايجان "آيين دوشونجه‌سينده" (اساطيری دوشونجه‌سينده) آی‌لا گونش سئوگيلی‌ديرلر. اونلارين سئوگي‌سی سون‌سوز سئوگی‌دير. اونلار هئچ زامان بير-بيرينه چاتانميرلار.

سونای، پاييز اعتيدالينا ياخين اوز وئرير. دئمـَک، بئله بير چاغدا گئجه ايله گوندوز بارابارلاشيرلار. ائله اونا گؤره، سونايين اون‌دؤرد گئجه‌ليگی دوغان چاغدا گونش باتير. بئله‌ليکله، بو ابدی و سون‌سوز سئوگيلی‌لر بير-بيرينی اوز-اوزه گؤره بيليرلر. بير-بيرينی اوز-اوزه گؤرن آن‌لار چوخ آخيجی، چوخ سرعت‌له الدن گئدن آنلار دير. او گئجه آيين سئودالی باخيشی هر يئری بورويور. آرتيرمالی دير، آسلی-کَرَمين سئوداسی و طالعی سونايين سئوداسی‌نين گرچکلنميش داوامی دير. اونلار دا بير-بيرينی آزجاجيق بير زاماندا گؤروب، يئنه ايتيريرلر. بير-بيرلرينه چاتاندا ايسه توی گئجه‌سی اود توتوبان يانيرلار؛ بوردا گونشين يانديريجی‌ليغی دوغالليغينا قاييدير.

سونايين آييشيق گئجه‌لرينده ال‌لرينی آغيزلارينا ووراراق "آواوا" چالارلار. آواوا سسينه هامی توپلانار. سونرا چئشيدلی اويون‌لار اوينايارلار. قديم قاری آروادلار، قوجا کيشی‌لر ده اويناماغا گلرميش. بو گئجه‌لرين ان اؤنملی اويونو ماللاهارای دير. بنؤوشه بنده دوشه اويونو دا اوينانار.

آذربايجاندا "سونای"دان سونرا ائلچی گئتمه‌لر، آداخلانمالار، توي‌لار باشلاناردی؛ ايل بايراميندا سونا چاتاردی.



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

جوکـــ های قـــومیتـــی؛ به نظر می رسد سازندگان اصلی جوک هاي قوميتي "فارس"ها باشند!
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : جمعه هجدهم مهر 1393

به نظر می رسد سازندگان اصلی جوک های قومیتی "فارس"ها باشند که به دلایل خاصی ، در این تیپ از جوک ها به تشریح و اظهار نظر در مورد قومیت ها می پردازند. فارس ها با ساختن این جوک ها می توانند برتری خود را حفظ کنند، اعتماد به نفس قومیت ها را تضعیف نمایند و در نتیجه سلطه زبانی و فرهنگی خود را استمرار بخشند.

 

جوکــــــــــ های قـــــــــــــومیتـــــــــــی

 به نظر می رسد سازندگان اصلی جوک هاي قوميتي "فارس"ها باشند!

آنچه در ادامه می آید بخشی از تحقیق درس فرهنگ عامه یک گروه از دانشجویان انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران است.

جوک های قومیتی چه کسری از جوک های فارسی را تشکیل می دهند؟

 آنچه در اینجا می آید حاصل بررسی 46 وبلاگ فارسی ازمجموعه وبلاگ های طنز "پرشین بلاگ" است که به طور تصادفی انتخاب شده و در آن روز خاص مجموعا بیش از هزار جوک را در صفحات اصلی خود داشته اند.

 ما در ابتدا این جوک ها را در 6 سرفصل کلی مذهبی ، سیاسی ، قومیتی ، بازی با کلمات ، بی ادبانه و سایر جای دادیم اما جالب آنجا بود که حدود 70 درصد این جوک ها دارای عنصر قومیت بوده و به نوعی در سرفصل قومیتی قرار گرفتند!

آیا این مسئله ارتباطی به چند فرهنگی و چند قومیتی بودن ایران دارد؟

کارکردهای این جوک ها چیست؟

چه کسانی این جوک ها را می سازند؟

قومیت های جوک ساز کدام ها هستند؟

چه مواردی بیشتر در جوک های قومیتی تکرار می شوند؟

علت گسترش این جوک ها در چیست؟

همین رقم بالا و این سوال ها بود که مسیر تحقیق را تغییر داد و ما را به بررسی جوک های قومیتی ، دلیل تکرار و اهمیت شان در جامعه ایران علاقمند کرد. طی بررسی های بعدی ، توجه ما باز هم جزئی تر و دقیق تر شد ، به طوری که پس از طبقه بندی جوک های قومیتی و  جای دادن انها در 8 گروه توانستیم تعدادشان را با درصدهایی مشخص کنیم که به شرح زیر است:

 جوک های ترکی : 70 درصد

 جوک های شمالی : 10 درصد

جوک های لری : 5 درصد

جوک های قزوینی : 5 درصد

جوک های جنوبی : 5 درصد

جوک های تهرانی : 2 درصد

جوک های اصفهانی : 2 درصد

 جوک های کردی : 1 درصد

 در بخش های بعدی به تشریح بیشتر این مسئله خواهیم پرداخت.

 

چه کسانی جوک های قومیتی را می سازند؟

اکثر صاحب نظران در زمینه فولکلور تاکید دارند که فرهنگ عامه چیزی متعلق به شخص یا گروه خاصی نیست ، بدین معنا که نمی توان شخص خاصی را به عنوان پدیدآورنده فولکلور ذکر کرد. جوک ها نیز به عنوان بخشی از فولکلور چنین وضعیتی دارند و مکانیزم ساختن و چگونگی و مسیر اشاعه آنها چندان بارز و قابل بررسی نیست. خصوصا اگر عامل رسانه را نیز به این معادله بیفزاییم. رسانه ها با متنوع تر شدن و همه گیرتر شدن ، هم سرعت مبادله اطلاعات و  هم گستره نفوذ را بالا برده اند و مهمتر از همه امکان ارتباط غیر مستقیم و غیر چهره به چهره را نیز میسر کرده اند. مجموعه این شرایط ، بستر مناسبی جهت تولد ، رشد و اشاعه جوک ها ایجاد نموده است. گرچه نمی توان به طور صریح و دقیق به این سوال پاسخ داد که پدیدآورندگان جوک ها چه کسانی هستند؟ اما با توجه به داده های موجود می توان دست به یک سری گمانه زنی های کلی در این زمینه زد.

 به نظر می رسد سازندگان اصلی جوک های قومیتی "فارس"ها باشند که به دلایل خاصی ، در این تیپ از جوک ها به تشریح و اظهار نظر در مورد قومیت ها می پردازند. فارس ها با ساختن این جوک ها می توانند برتری خود را حفظ کنند، اعتماد به نفس قومیت ها را تضعیف نمایند و در نتیجه سلطه زبانی و فرهنگی خود را استمرار بخشند. البته ظهور چنین جوک هایی در جامعه چند قومی ای مانند ایران از لحاظ هویتی هم قابل توجیه است؛ یعنی جوک می تواند به عنوان یک مکانیزم ، با ارائه تصویری سلیقه ای و گزینشی از دیگر قومیت ها فاصله خود با دیگری را حفظ کرده و حس قوم مداری و تفوق طلبی انسان ها را ارضاء نماید. دلیل دیگر ما برای این مدعا بسیار ساده است. چرا ما در جوک هایمان جایی که پای قومیتی دیگر مطرح باشد به صراحت نام ترک ها یا کردها را می اوریم یعنی یک عنوان کلی که همه انواع آن قومیت را دربرمی گیرد و از مشخصات رویکرد ethic است؟ منظور آن است که ما تمام ترک ها و تمام کردها و تمام لرها را یک شکل می بینیم و تمایزی بین آنها قائل نمی شویم که مثلا بگوییم یک رو ز ترک اردبیل یا ترک زنجان یا ... کاری که خود قومیت ها با آن رویکرد emic نسبت به خودشان انجام می دهند و ما نمونه آنرا در همین جوک های مورد بررسی خود نیز داشتیم که مثلا لرهای خرم آباد برای لرهای لرستان جوک ساخته بودند و جالب آنجاست که "لر" در این تیپ از جوک ها برخلاف جوک های عمومی و سراسری تحت یک عنوان کلی و بدون پسوند و پیشوند به کار نرفته بود؛ اتفاقی که در مورد فارس ها نیز می افتد و بر همین اساس هم هست که ما معتقدیم فارس ها قومیتی جوک ساز هستند.

 ما کمتر جوکی را داریم که با عنوان کلی "فارس" خود را درگیر کند. جوک های قومیت فارس محدود به گویش ها و لهجه های خاصی است، یعنی وقتی جوک تعریف می شود از همان اول تاکید می گردد که منظور از این یک اصفهانی است ، یک قزوینی است و نه تمام فارس ها. چنین دقت نظر و وسواسی در تعیین و تقسیم بندی قومیت ها چیزی است که نتیجه یک رویکرد emic است؛ رویکردی که نمی تواند اصفهانی و قزوینی و رشتی را تحت عنوان کلی فارس جمع بزند در صورتی که اگر سازنده جوک یک کرد یا ترک یا لر بود همه این ها را بدون چنین وسواسی "فارس" می نامید. به نظر می رسد اگر نگوییم فارس ها سازندگان تمام جوک های قومیتی هستند ولی بدون شک بخش وسیعی از این جوک ها توسط آنها ساخته می شود.

  چه عواملی در ساخته شدن جوک های قومیتی نقش دارند؟

در اینجا کلیه عوامل موجود را می توانیم در دو مقوله "عامدانه" و "غیرعامدانه" طبقه بندی کنیم؛ یعنی یکسری از جوک ها به عمد و با نیت خاصی ساخته می شوند (مثلا تخریب یک قومیت و کاهش اعتماد به نفس آنها) و یکسری دیگر صرفا حاصل کج فهمی و سوء تعبیرهای ماست و عمد خاصی در کار نیست.

1- قوم مداری و قضاوت بر مبنای رویکرد ethic  :

اگر نخواهیم تمام جوک های قومیتی موجود را به توطئه و تلاش عامدانه گروه یا گروهی جهت تخریب گروه و گروه های دیگر ربط دهیم پس باید به دنبال دلایل دیگری هم باشیم. بخشی از جوک ها می توانند براساس یک داوری سطحی و تبیین نادرست رویدادها از سمت نظاره کنندگان بیرونی یک فرهنگ ساخته شده باشند؛ یعنی بدون آنکه عمدی در کار باشد و توسط یک روند از پیش تعیین نشده ، من به عنوان یک مشاهده گر خارجی که مجهز به رویکرد ethic است در بافت فرهنگی دیگری قرار می گیرم، پدیده های به اصطلاح عجیب و نامتعارفی را مشاهده می کنم و بعد ناشیانه آنها ار بر مبنای اصول و ارزش های فرهنگی خودم تفسیر می نمایم. نتیجه واضح چنین مسئله ای ، مثله کرده پدیده فرهنگی ، جداسازی ان از زمینه خود و طبیعتا اشتباه در تفسیر آن است. این سوء تعبیر مختصر بر اثر تکرار می تواند برای سایرین به حقیقت محض تبدیل گردد. تماشای منظره زنانی که با لباس و وضعیتی خاص در مزارع شمال کار می کنند و یا به هنگام اذان در هر شرایطی که باشند جلوی همه وضو می گیرند شاید من مشاهده گر خارجی را به این نتیجه گیری برساند که مردمان شمال کشور چه انسان های لاقیدی هستند در صورتی که اصلا این طور نیست و ما اگر دقیق تر نگاه کنیم در کنار این مناظر ، باید و نبایدهای دیگری نیز می یابیم که نگاه کردن مردان به زنان را در این حالات منع می کند.

2- تاثیر دوزبانگی بر فهم متقابل :

عده ای از زبان شناسان معتقدند زبان فقط یک ابزار ارتباطی ساده نیست بلکه ظرف تفکر و احساس است. آنها از دو سطح زبان آموزی برای دوزبانه ها صحبت می کنند : سطح ارتباطی و سطح شناختی؛ که اولی بسیار سطحی بوده و مختص ارتباطات روزمره معمولی است و در حقیقت مرحله اول زبان آموزی است. دستیابی به مرحله دوم که به زبان آموزی شناختی مشهور است بسیار سخت تر و زمان برتر می باشد و بسیاری از دو زبانه ها به این مرحله نمی رسند. زبان شناسان حتی این مسله را در افت تحصیلی بچه های دوزبانه بسیار موثر می دانند. اکثر معلمان این طور استدلال می کنند که یک کودک ترک زبان که می تواند در حد معمول ، فارسی صحبت کند پس حتما این زبان را یاد گرفته و برای همین وقتی که او در حل مسائل فکری و فهم درس دچار مشکل می شود انگ کند ذهنی و یا تنبلی بر او می زنند در صورتی که مشکل جای دیگری است. کودک از آنجا می تواند خوب فارسی صحبت کند که سطح ارتباطی زبان را آموخته ولی این الزاما به معنای یادگیری سطح شناختی زبان نیست. بسیاری از کودکان و در حالت کلی تر دوزبانه ها با زبان دوم صحبت می کنند ولی فرایند تفکر برای آنها با زبان مادری صورت می گیرد. این مسئله حتی طی تاریخ ، متفکران دوزبانه بزرگی را که به عنوان مهاجر در سرزمینی غیر از سرزمین مادری خود زندگی می کرده اند در ابتدا به عنوان کودکان عقب مانده ذهنی روانه مدارس استثنائی کرده است. توجه به چنین مسئله ای نقش زبان را در تعاملات اجتماعی پررنگ تر خواهد ساخت.

اینکه ما ترک ها را مردمانی نادان فرض کرده و در جوک هایمان به کرات این مسئله را تکرار می کنیم به چه دلیل است؟

آیا ترک ها واقعا مردمان کم هوشی هستند؟ پس نمونه های موفق انسان های ترک که تعدادشان کم هم نیست از کجا امده اند؟ و سوال اساسی تر اینکه:

 آیا اصولا می توان رابطه ای بین قومیت و توانایی هایی چون هوش برقرار کرد؟

این نظریات مدت هاست که بی اعتبار شده اند. پس مسئله در کجاست؟ به نظر من می توان این سوال را با استفاده از همان دو سطح زبان آموزی پاسخ داد. به طور مثال جوک های زیر را با در نظر گرفتن عنصر زبان بررسی کنید:

از ترکه می پرسن:" فاميلی خدا چيه ..؟"ميگه ": خدا وکيلی" ، ترکه ميره ساندويچي ميگه: "ببخشيد بندري داريد؟" يارو ميگه" بعله. "تركه ميگه": پس قربون دستت، ‌بگذار يك حالي بكنيم"! ...

 کنایه "خداوکیلی" یا "به جایی رسیدن"، ایهام واژه "بندری" ، شباهت ظاهری واژه ها در جوک ها و یا مقوله تلفظی "ق" و "گ" تا چه حد اصولی زبان شناسانه هستند؟ آیا ممکن نیست سوء تعبیرهای مشابهی برای خود ما هم در یک شرایط زبانی متفاوت ایجاد شود؟ به عنوان مثال عدم آشنایی با کنایه های زبان انگلیسی تا چه حد می تواند از ما در ذهن انگلیسی زبان ها یک احمق و یا نادان بسازد؟ زبان عنصر مهمی در تحلیل فولکلور و جوک هاست خصوصا آنکه ما در کشور با تنوع زبانی بالا زندگی می کنیم.

 

منبع: انجمن علمی انسان‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

http://ensanshenasan.blogfa.com/post-38.aspx

 



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

قوربان بایرامینان سورا! ... بعد از عید قربان!
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : دوشنبه چهاردهم مهر 1393

قوربان بایرامینان سورا! ... بعد از عید قربان!

- در این عید هم یادشان رفت تا برای دست بوسی بیایند،  نرمین!

- حتما از قربانی شدگانن، برهان!

- هی بهانه! ... هی بهانه!



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

... نجور قوربان بایرامین دا کسیلمیخ؟!!
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : جمعه یازدهم مهر 1393



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

تاثیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــر!
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : چهارشنبه نهم مهر 1393

تاثیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــر!

 



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

آلما باغیندان قیزیل دردی! ۱۴۹مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : یکشنبه ششم مهر 1393

 

 

 

۱۴۹مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد 

 فوتبالیست را از روزنامه فروشی ها بخواهید
با خريد و معرفي به همه از اولين و تنها نشريه مستقل هواداري ورزش آذربايجان حمايت كنيم. 



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

۶ ایمتیازلی اویون ... ۱۴۸مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : یکشنبه سی ام شهریور 1393

 

۱۴۸مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد 

 فوتبالیست را از روزنامه فروشی ها بخواهید
با خريد و معرفي به همه از اولين و تنها نشريه مستقل هواداري ورزش آذربايجان حمايت كنيم. 

 



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

ترانه ای جدید برای تیراختور آذربایجان از ائلمان: مارش تیراختور
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : شنبه بیست و نهم شهریور 1393

 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

تحصيل به زبان مادري ، آرزويي كه اين سال هم كودكان اقوام ساكن در ايران به آن دست نيافتند!
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : چهارشنبه بیست و ششم شهریور 1393

آغاز سال تحصیلی و آرزوی تحصیل به زبان مادری

تحصيل به زبان مادري ، آرزويي كه اين سال هم كودكان اقوام ساكن در ايران به آن دست نيافتند!

بخشی از کودکان ساكن در سرزمين ايران که در خانه ، به زبان های غیرفارسی صحبت می کنند ، سال تحصیلی امسال را نیز با آرزوی برآورده نشده " آموزش به زبان مادری " خود آغاز خواهند کرد. این در حالی است که اصل ۱۵ قانون اساسی ناظر بر مجاز بودن این امر است.

عدم تدریس زبان قومی در مدارس ایران ، آشنایی کودکان را با شکل نوشتاری و ادبی زبان مادری خود دشوار کرده است. فرهنگ و زبان قومی کشور ايران در زیر مجموعه "خرده فرهنگ" ،  "زبان های محلی ، بومی" و "گویش"  تعریف می شوند!

به نظر دکتر صدیقه عدالتی محقق وجامعه شناس ایرانی مقیم آلمان ، این تعریف نادرست و غیرعلمی است. وی اشاره می کند که دولت هاي ايران در قبال این فرهنگ ها و زبان ها تا به حال سیاست عادلانه ای را اتخاذ نکرده اند. به نظر دکتر امیلیا نرسسیانس محقق و مدیر سابق گروه انسانشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ؛ عدم تدریس به زبان مادری سبب شده است که افت تحصیلی در مدارس محل زندگی اقوام ایران افزایش یابد. بخش فارسی دویچه وله آلمان ، به مناسبت آغاز سال تحصیلی در ایران و مشکلات کودکانی که در ایران آرزوی تحصیل به زبان مادری خود را دارند، با صدیقه عدالتی و دکتر املیا نرسسیانس به گفتوگو گذاشته است.

مشکلات کودکان برای آموختن زبان مادری

در اول ماه مهر، آغاز سال نو تحصیلی در ایران بار دیگر نظر دولت ، جامعه و مردم به موضوعاتی چون ، "افت تحصیلی در مناطق سکونت اقوام ساكن در ايران " ، "عدم تدریس زبان مادری" ، "فشارهای روحی و روانی کودکان" و بالاخره "اجرا نشدن اصل ۱۵ قانون اساسی" که تحصیل به زبان مادری را درمدارس کشور قانونیت بخشیده، جلب می شود.

 افت تحصیلی در مناطق ملی و قومی ايران

کارشناسان وزرات علوم و آموزش و پرورش تایید می کنند که افت تحصیلی و درصد بی سوادی در مناطق زندگی قومیت ها ، بیشتراز نقاطی است که کودکان به زبان فارسی صحبت می کنند. امیلیا نرسسیانس کارشناس امور کودکان دو زبانه معتقد است که ایران کشوری است چند فرهنگی و چند زبانی ، ولی تکثر فرهنگ ها و زبان ها به دلیل تحمیل " تکزبانی " ، مشکلات عدیده ای را در راه تعلیم و تربیت کودکان غیر فارس زبان بوجود آورده است. این کودکان که در محیط خانواده به زبان های مادری خود سخن گفته اند در مدارس مجبورند به زبان دیگری تعلیم و تربیت ببینند. دکتر نرسسیانس اضافه می کند: به ویژه دانش آموزان ابتدائی که نخستین بار به سر کلاسها آمده اند، دچار "شوک زبانی" می شوند. به طوریکه آموزش و پروش برای مناطق زندگی قومی کشور کارشناسانی را تربیت کرده است که بتوانند "شوک زدائی" کنند.

 تدابیر دولت برای مقابله با افت تحصیلی

امیلیا نرسسیانس در خصوص تدابیر دولت برای مقابله با افت تحصیلی در مناطق قومی کشور چنین توضیح می دهد: « تحقیقاتی که از سوی دانشگاه، وزارت علوم و وزارت آموزش و پرورش انجام شده ، نشان می دهد که در اکثر استان های دوزبانه ، افت تحصیلی وجود دارد. پس دولت نسبت به این مسئله بی تفاوت نیست. ولی چه کارهائی را انجام دادند؟

یکی از کارها این است که بچه های دو زبانه زودتر وارد مدرسه می شوند. مثلا آنها سه ماه قبل وارد مدرسه می شوند و طی این سه ماه با محیط زبان فارسی آشنائی پیدا می کنند. راه دیگر هم که در حال حاضر من هم در برنامه ریزی آن شرکت می کنم، برنامه ریزی تربیت استادان و معلمانی است که بتوانند در محیط های دو زبانه کار کنند. این یک دوره فوق لیسانس کارشناسی ارشد است که آموزش و پرورش متولی آن است. یعنی استاد باید به مشکلات دانش آموزان دو زبانه آگاه باشد. یک رابطه دوجانبه باید ایجاد بشود یعنی خودش هم با زبان دیگری آشنا گردد تا بتواند سرویس بهتری را ارائه دهد».

 خانم امیلیا نرسسیانس در ادامه به کمی بودجه آموزش و پرورش اشاره می کند که در نتیجه آن برای رشد و اعتلای زبانهای دیگر رایج در کشور سرمایه گذاری نمی شود.

 مشکلات روحی و روانی کودکان

یکی از دلایل افت تحصیلی در مدارس مناطق زندگی قومی ايران را، کارشناسان مشکلات روحی و روانی دانش آموزان دانسته اند. در این زمینه صدیقه عدالتی جامعه شناس توضیح می دهد که در استانهائی که تعلیم و تربیت به زبان مادری شان نیست، افت تحصیلی ، درصد بی سوادی و تعداد مردودین بالاست: « مسئله مهمی که دولت ، آموزش و پرورش و کارشناسان تعلیم و تربیت به آن توجه نمی کنند، این است که کودکان از لحاظ روحی و روانی تحت تاثیر قرار می گیرند و در مرحله نخست اعتماد به نفس خود را ازدست می دهند. چون وقتی به مدرسه می روند و می بینند که تحصیل به زبانی است که با آن آشنائی ندارند، این را نقص خودشان می بینند و اعتماد به نفس خود را ازدست می دهند."

 راه حل: تغییر سیاست نظام در قبال تکثر زبانی

برخی از زبانشاسان و جامعه شناسان قومی به دولت اعتراض می کنند که تا به حال در دانشگاه های کشور بخش زبان های قومی و ملی را دائر نکرده است. این صاحب نظران، دولت هاي ایران را متهم می کنند که سیاست نابودی زبان و فرهنگ قومی آنها را دنبال کرده است. آنها سالهاست با جمع آوری طومار و برگزاری مراسم مختلف می کوشند، نظر جامعه و دولتمردان را به تدریس زبان مادری در حوزه های زندگی اقلیت های قومی کشور جلب کنند. این گروه ، همچنین بر این باور هستند که سیاست دولت برای کاستن مشکلات کودکانی که به زبان های دیگری مثل کردی، بلوچی، ترکمنی و ترکی آذری و غیره صحبت می کنند ، چاره ساز نبوده است. صدیقه عدالتی جامعه شناس ایرانی با تائید این نگرش پیشنهاد می کند که بایستی سیاست کلی نظام نسبت به فرهنگ ها و زبان های مختلف رایج در کشور تغییر یابد:

« نخستین اقدامی که دولت باید بکند اجرای ماده ۱۵ قانون اساسی است. نه تنها دولت خودش بطور سیستماتیک و رسمی اقدامی در این خصوص نمی کند ، اگر از طرف خود مردم و از اندیشمندان "غیرفارس" هم اقدام شده ، سعی کرده است اینها را از بین ببرد. این نشان می دهد که دولت مسئله زبان را یک مسئله سیاسی و امنیتی می بیند و تا زمانی که این بینش را دارد ، ماده ۱۵ قانون اساسی هیچ وقت اجرا نخواهد شد».

 کمی بودجه برای زبان های مادری

اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که بویژه در سالهای اخیر نظر دولت و مردم نسبت به زبانها و فرهنگ های قومی و ملی تغییر یافته است. امیلیا نرسیانس محقق دانشگاه تهران ضمن تایید این مسئله ، به کمی بودجه آموزش و پرورش اشاره می کند:

« من فکر می کنم که آموزش و پرورش ما به خاطر بودجه کمی که دارد ، مجبور می شود روی زبان فارسی سرمایه گذاری کند. ولی برای زبان های دیگر نیز تمهیداتی اندیشیده شده است. مثلا برای زبان ارمنی در سطح دانشگاه رشته زبان و ادبیات ارمنی وجود دارد. در مورد کردها هم که ما شنیدیم تشکیل شده. به عبارت دیگر، ممکن است این برنامه ها جهانشمول نباشد ، اما به هر حال خوشبختانه در این سالها گوشه چشمی به مسئله "دو زبانه ها" انداخته می شود و آموزش و پرورش و وزارت علوم هم سعی می کنند که در این زمینه ایفای نقش کنند. ولی در مورد زبان تركهي آذربايجان ، ترکمن ها، بلوچ ها یا اقلیت های زبانی، فرهنگی و قومی دیگر، هنوز اقدامی نشده است ».

 دکتر صدیقه عدالتی جامعه شناس نظر دیگری دارد. وی به تبعیض نهادهای دولتی اشاره می کند و مثل می آورد که وزارت آموزش و پرورش ایران ، برای کشور تاجیکستان که فارسی زبان است صدها هزار جلد کتاب درسی رایگان منتشر کرده ، ولی تا به حال کمترین هزینه را برای رشد و اعتلای زبان اقلیت های قومی کشور صرف نکرده است: « کمی بودجه بهانه است. چون هروقت صحبت از ترویج زبان فارسی در داخل و خارج از کشور بوده ، دولت بودجه کاملی تامین کرده است. دولت باید همان رفتاری را که با زبان فارسی در پیش گرفته با زبان های دیگر هم داشته باشد که این حداقل فرضیه تبعیض بین زبان ها را از بین می برد."

زمینه اجرائی تحصیل به زبان مادری

در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، حق تدریس به زبان مادری اقوام ساکن ايران به رسمیت شناخته شده است. در اصل ۱۵ قانون اساسی می خوانیم: «استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس ، در کنار زبان فارسی آزاد است ». بنابراین ، دولت ایران حق آموزش زبان مادری را به رسمیت شناخته ، اما هنوز آن را به مرحله اجرا در نیاورده است.

حال با توجه به زمینه قانونی تحصیل به زبان مادری ، چگونه این اصل باید اجرا شود؟

امیلیا نرسسیانس، محقق سابق دانشگاه تهران به اقدامات دولت در این باره اشاره می کند: « ما یک قانون داریم که منع نمی کند. یک موضوعی هم داریم که به نوع تحقیقات و نگرش دو سازمان تعلیم و تربیتی کشورمربوط می شود. آنها هم نگرش مثبتی را نسبت به این موضوع شروع کرده اند. یعنی جای امیدواری هست که کشور متوجه این باشد که زبان های متفاوت در واقع گنجینه های مهمی هستند. اگر دولت بتواند یک ادیب کرد ، ترک ، بلوچ ، عرب و یا هر کس زبان دیگری را تربیت کند ، در واقع به گنجینه معنوی و ادبی خود اضافه کرده است. من فکر می کنم زمینه اجرائی آن شروع شده است. ما کنفرانس هایی با موضوع دوزبانگی داریم. مقاله ها، رساله ها و پایاننامه هائی با موضوع دو زبانگی نوشته و در مجلات زبانشناسی و تعلیم و تربیت انتشار می یابد ».

دکتر امیلیا نرسسیانس در ادامه صحبت هایش به این مسئله اشاره می کند که در جامعه ایران نگرش به زبان های قومی در حال تغییر است و تحصیل به زبان مادری ، برای بسیاری از کودکان ساكن در ايران ، در آینده میسر خواهد شد. ولی دکتر صدیقه عدالتی جامعه شناس نسبت به این مئسله خوشبین نیست:

« با گذشت حدود ۳۰ سال از تاسیس جمهوری اسلامی ایران ، هنوز هیچگونه اقدامی در این باره انجام نگرفته است. تا زمانی که زبان قومی غیرفارس را خطری برای خودشان می بینند و تا زمانی که مسئله را یک مسئله سیاسی و امنیتی قلمداد می کنند و فکر می کنند که یادگرفتن این زبان ها خطری است برای امنیت ايران، در این مسئله نمی توان خوشبین بود».

 صحبت به چند زبان امری بدیهی

هم صدیقه عدالتی و هم امیلیا نرسسیانس تاکید می کنند که در دنیای کنونی صحبت کردن به دو یا چند زبان ، امری بدیهی است. امیلیا نرسسیانس آرزوی خود را چنین بیان می کند: « من به انسانهائی که در ارومیه ( آذربايجان ) بدنیا آمده ا ند و بنا به شرائط جغرافیائی قادرند یک زبان دیگری نیز یاد بگیرند، غبطه می خورم و آرزو می کنم جزو آنها بودم." نرسسیانس اشاره می کند که امروزه صحبت به چند زبان جزو امتیازات و آرزوی انسانها شده است.

حال پس از سپری شدن حدود ۳ دهه از انقلاب سال 57 ایران ، كه يكي از اهداف آن رسيدن همه اقوام ساكن در ان كشور به حقوق  برابر و مدني خود و رهايي از سياست هاي نژادي و شوونيستي سلسله شاهنشاهي بود ، هنوز تدریس به زبان مادری برای بسیاری از کودکان اقوام ساكن در ايران یک آرزوی دست نیافتنی شده و این خواست بخش زيادي از جامعه ایران ، تابه حال جامه عمل نپوشیده است.

منابع: اینترنت



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام

آذربایجان اوغلویام ... ۱۴۷مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
نویسنده : رضا الله قلی پور تاریخ : دوشنبه بیست و چهارم شهریور 1393

 

 

۱۴۷مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد 

 فوتبالیست را از روزنامه فروشی ها بخواهید
با خريد و معرفي به همه از اولين و تنها نشريه مستقل هواداري ورزش آذربايجان حمايت كنيم. 



 

Share/Bookmark

داغ کن - کلوب دات کام


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.

 

 

 
آخرين عناوين مطالب
» روزهای آخر تابستان؛ سونآی والنتاین آذربایجان - Sonay Azərbaycan sevgililər günü
» جوکـــ های قـــومیتـــی؛ به نظر می رسد سازندگان اصلی جوک هاي قوميتي "فارس"ها باشند!
» قوربان بایرامینان سورا! ... بعد از عید قربان!
» ... نجور قوربان بایرامین دا کسیلمیخ؟!!
» تاثیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــر!
» آلما باغیندان قیزیل دردی! ۱۴۹مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
» ۶ ایمتیازلی اویون ... ۱۴۸مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
» ترانه ای جدید برای تیراختور آذربایجان از ائلمان: مارش تیراختور
» تحصيل به زبان مادري ، آرزويي كه اين سال هم كودكان اقوام ساكن در ايران به آن دست نيافتند!
» آذربایجان اوغلویام ... ۱۴۷مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
» طیاره مئیدانی - اردبیل
» ... و اما عشق!
» 14۶مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان منتشر شد
» ... یاربیم! شوکر ... دای اولدوق بولاری اوتماقدان!!! ... تیراختور آذربایجان 3 - 1 پرسپولیس پارسیان
» من دریاچه اورمیه؛ دریاچه هامون ، دریاچه بختگان و زاینده رود را به چالش می کشم!
» ... قیزلار گونی ، آذربایجانین قیزلارینا ، باشقا اوز سئوگیلیمه موبارک اولسون 
» 145مین فوتبالیست: هارداسیز؟ یوخسوز؟ ورزیشگاه بوشدی!
» ما از اين داستان نتيجه مي گيريم كه آدم بايد بعد از آب خوردن « اخي!» بگويد
» ... We Are Coming Again
» میراث فرهنگی اردبیل نمی داند کدام درست است:شاه اسماعیل ختائی یا خطائی؟!!
» روحانی در اردبیل:من به تمام وعده هایم عمل خواهم کرد.آقای رییس جمهور:این وعده ها هم یادت هست؟
» داغلار سوکر تیراختور!
» 156مین آغری: بازگشت هویت و اصالت تاریخی
» انتشار ۱۴۴مین شماره تنها نشریه سراسری هواداری ورزش آذربایجان ... 
» تقدیم به"خراکتور"پایتخت نشین ها:"تیراختوریسم"همچون آسپرین موقتی برای بیماری "بی فرهنگی"در ایران است
» بئچه نین ناقیلی ...
» آذربایجان بویوک بیر کیشینی ایتیردی! ... درگذشت بنیانگذار مجله " وارلیق " دکتر جواد هیئت
» بهترین گزینه جهت مبارزه با شبکه های فارسی زبان ماهواره؛حمایت از تنوع زبانی و فرهنگی در ایران
» نمی شود با تحقیر داشته های ملتی برای خود شخصیت کسب کرد ، بفهم پایتخت نشین!
» " حرف رک " من اینه: چه خبرنگاری ، چه روزنامه نگاری ، چه روزی ...

تمام حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به نیمچه روزنامه نگار مي باشد.